155
در آستانه چهارمین سال آغاز عملیات ویژه نظامی روسیه در اوکراین و پس از ادامه نبرد در جبهههای مختلف شاهد آن بودیم، دور تازهای از مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین که با میانجیگری آمریکا در ابوظبی برگزار شد، بدون هیچ پیشرفتی پایانیافته و حالا سومین دور مذاکرات سهجانبه بین اوکراین، روسیه و ایالاتمتحده روز سهشنبه در ژنو سوئیس آغازشده[1]
و دقیقاً یک هفته مانده به چهارمین سالگرد جنگ اوکراین و روسیه، شاهد تداوم درگیریها در جبهههای نبرد هستیم.
برگزاری این نشستهای کلیدی پیش از سالگرد آغاز مناقشات به شکل سهجانبه با حضور آمریکا، روسیه و اوکراین در ژنو ( طی روزهای ۱۷-۱۸ فوریه) باهدف تعیین نقشه راه جهت آتشبس برنامهریزی و اجراشده است.[2]
بهخوبی میدانیم که پایان جنگ اوکراین، وعده انتخاباتی مهم و تکراری دونالد ترامپ در کمپینهای انتخاباتی خود بوده و او بارها مدعی شده بود که میتواند در عرض یک شبانهروز به این درگیریها پایان دهد، حالآنکه پس از گذشت یک سال از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، همچنان عملی نشده است.
از همین روی حالا شاهد تغییر راهبرد آمریکا در مواجه با این موضوع بودهایم و بهنظر میرسد ترامپ با استفاده از اهرم کاهش کمکها به اوکراین و تلاش برای برقراری مذاکره مستقیم و سهجانبه، فشارهای مضاعفی را برای دستیابی به هدف پایان جنگ تا پیش از تابستان 2026 آغاز نموده باشد. این تلاشهای ترامپ در قالب میانجیگری فعال برای آتشبس ارزیابیشده و کارشناسان بسیاری از واگذاری احتمالی بخشی از خاک اوکراین خبر میدهند. این واگذاری خاک میتواند در چارچوب سیاست فشار بر اوکراین توسط آمریکا باهدف امتیازدهی متقابل باشد. هرچند در عمل شاهد آن هستیم که کرملین با تغییر تیم مذاکرهکننده درصدد بهره بری از سیاست تعلل ورزی برای استفاده حداکثری از امتیازات حاصل از مذاکرات آتشبس میباشد.[3]
درهمین خصوص رئیسجمهور اوکراین از ضربالاجل آمریکا به کییف و مسکو برای پایان دادن به جنگ تا تابستان خبر داده و بیان داشت که واشنگتن احتمالاً طبق این جدول زمانی، فشار لازم را وارد خواهد کرد.
در مقابل اتحادیه اروپا برای جبران خلأ ناشی از تغییر راهبرد آمریکا، به اجرای سیاست نمایشی حمایت مالی در قالب «بسته ۹۰ میلیارد یورویی» اقدام نموده و با طراحی بزرگترین بسته حمایتی سال ۲۰۲۶ درنظر دارد در قالب این بسته برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ میلادی، به تأمین ۶۰ میلیارد یورو بودجه در حوزه دفاعی و ۳۰ میلیارد یورو جهت مصرف بودجه عمومی اوکراین توسط کشورهای اروپایی عمل نماید.[4]
در این بسته نروژ ۷ میلیارد ، آلمان ۶ میلیارد ، سوئد ۳.۷ میلیارد ، دانمارک ۲ میلیارد دلار و بریتانیا ۳ میلیارد پوند هزینه خواهند نمود.
در عین حال نتیجه فشارهای داخلی و خارجی بر اوکراین و زلنسکی که ناشی از فساد داخلی و ناتوانی در سیاست خارجی و وابستگی به غرب بوده است منجر به ابتکار زلنسکی در ارائه پیشنهاد برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در صورت برقراری آتشبس دوماهه که با ضمانت آمریکا میتواند اجرایی گردد شده است.[5]
درهمین خصوص ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه بارها بر ناممکن بودن طی روند حقوقی جهت امضای توافق مشخص با قدرت حاکم فعلی بر کییف که مشروعیت ندارد، تأکید کرده است. چراکه دوره قانونی ریاست زلنسکی در ماه می 2024 به پایان رسیده و فقط به بهانه وضعیت جنگی حاکم بر اوکراین، انتخابات برگزار نشده است.
اکنون کارشناسان و تحلیلگران بسیاری پیش بینی مینمایند اختلافات داخلی در تیم مذاکرهکننده اوکراین و هیئت حاکم بر آن به یکی از عوامل کلیدی در پیچیدهتر شدن مذاکرات صلح با روسیه تبدیل شده و میتواند بر آینده توافق احتمالی تأثیر بگذارد. از دیدگاه مسکو، رسیدن به آتشبس بدون دستیابی به اهداف مدنظر کرملین، یعنی از دست رفتن فرصت تثبیت دستاوردهای نظامی خواهد بود. چراکه اکنون روسیه بخشهای مهمی از جنوب و شرق اوکراین را تحت کنترل خود داشته و در تلاش است این مناطق را بهعنوان بخشی از قلمرو حاکمیتی خود تثبیت نماید.
باید در نظر داشت حتی با فرض دستیابی به یک توافقنامه صلح یا آتش بس ، پایان کامل این مناقشات و جنگ در کوتاهمدت غیرممکن بوده و این فرایند زمانبر خواهد شد. چراکه بهخوبی میدانیم اختلافات عمیقی بین دو کشور خصوصاً در موضوعاتی چون حق حاکمیت سرزمینی و وضعیت آینده نیروگاه هستهای زاپوریژیا و موضوعات راهبردی چون استقرار نیروهای ناتو در اوکراین باقی خواهد ماند. در کنار این موضوعات و پیچیدگی بالای موارد مورد اختلاف، هرگونه تغییر در موازنه قدرت در جبهههای جنگ نیز میتواند مستقیماً بر مواضع طرفین و خواستههای آنها تأثیر گذارد. اکنون باید دید حمایتهای اروپا از زلنسکی، فشارهای سیاسی و اقتصادی آمریکا و راهبرد آنها -در تلاش برای رسیدن به یک صلح حتی به شکنندهترین حالت ممکن- در مقابل اراده مسکو، طرفین مناقشه را به سمت توافق یا ادامه جنگ سوق خواهد داد.
نویسنده : نوید دانشور
نظر
ارسال نظر برای این مطلب